Ինչու միշտ հայերէն կը խօսիք ’

<< Մօրեղբայր , դուք ինչու՞ միշտ հայերէն կը խօսիք ‘ >>

Այս եղաւ հարցումը իմ տասնըչորս տարեկան աղջկանս դասընկերոջը, երբ օր մը իր դպրոցին բակին մէջ որ ազգային վարժարան մըն է, ես իմ աղջկանս հետ կը խօսէի հարկաւ թէ հայերէնով : Աւելորդ է ըսել թէ ինծի ուղղած հարցումն ալ թրքերէնով էր այլ ոչ թէ հայերէնով:Ճիշտը ըսած, բնաւ չէի սպասէր այսպէս հարցում մը ,պահ մը վարանեցայ ու մտածեցի թէ արդեօք սխալ բան մը ըրած էի:Արդեօք ճափօներէն խօսած էի սխալմամբ:Ոչ, կարելի չէր այսպէս բան մը քանի որ ոչ ես ճափօներէն գիտէի ոչ ալ իմ դուստրս: Յետոյ մտածեցի թէ կարելի է թէ գովասանքի համար էր որ այս հարցումը ուղղած էր ինծի աղջկանս դասընկերը: :Այսինքն ըսել կուզէր թէ <<ինչ լաւ:Դուք ձեր աղջկան հետ միշտ հայերէն կը խօսիք >>Ոչ, այդ ալ չէր:Ինծի պարզապէս հաշիւ կը հարցներ ու ձեւով մը կըսէր թէ << այս ի՞նչ է: Ըլլալի՞ք բան է ասիկա :Ի՞նչ պէտք կայ միշտ հայերէն խօսելու >> :

Զարմանալին այն էր որ այդ փոքրիկ հայ ուսանողուհին համար, հայ հօր մը իր զաւկին հետ միշտ հայերէն խօսիլը անբնական վիճակ մը կը ներկայացնէր, բայց իր, իր ծնողքին ու ընկերներուն հետ միշտ թրքերէն խօսելը շատ բնական էր իր համար եւ ոչ մէկ անհանգստութիւն կը զգար այդ վիճակէն: Ի զուր տեղ ջանացի բացատրել, թէ ինչու համար ես միշտ հայերէն կը խօսիմ եւ ինչու համար պէտք է որ միշտ հայերէն խօսինք: Յանցանքը իրը չէր հարկաւ թէ, այլ իր ծնողինն էր, որոնք հայերէն գիտնալով հանդերձ չի խօսելու պատճառաւ կորսնցուցած էին հայերէն խօսելու վարժութիւնը, հեռանալով իրենց մայրենի լեզուէն եւ աւելի ցաւալին պատճառ հանդիսանալով որ իրենց նոր սերունդին պատկանող զաւակն ալ զերծ մնայ իր մայրենի լեզուն խօսելու վարժութենէ:

Չեմ գիտէր արդեօք թէ աշխարհիս վրայ կայ մեր ազգին նման ուրիշ ազգ մը, որ մեր չափ անտարբեր ըլլայ իր մայրենիին հանդէպ:Ի՞նչ է մեր լեզուին դերութիւնը որ իր ազգը եւ մասնաւորապէս նոր սերունդը երթալէն կը հեռանայ իրմէ :Պահ մը ենթադրենք ու ըսենք թէ հայերէնը դժուար լեզու մը ըլլալուն համար կը ծուլանանք զայն գործածելու մէջ : Բայց ասիկա ընդունելի պատճառ մը չէ, քանի որ աշխարհիս վրայ մէկ ու կէս միլիառ հոգիին խօսած չինարէնը շատ աւելի դժուար լեզու մըն է քան հայերէնը: Ինչպէս նաեւ ճափօներէնը,հնդկերէնը:Եթէ ուշադրութիւն ընենք աշխարհիս վրայ ամենաբարձր բնակչութիւնը ունեցող երկիրներուն մայրենի լեզուները հայերէնէն շատ աւելի դժուար լեզուներ են, բայց այդ ազգերը այս պատճառով չեն հեռանար իրենց մայրենիէն:

Հարցը զարգացումի հարց ալ չէ որովհետեւ եթէ տոկոսի զարնելու ըլլանք հայ ազգին զարգացման տոկոսը շատ աւելի բարձր է քան թէ չինաստանինը կամ հնդկաստանինը:Կը մնայ այն պատճառը թէ հայերէնը օգտակար լեզու չենք նկատեր եւ հայերէն սորուելու համար մեր թափելիք ջանքը պարապի աշխատանք ի զուր տեղ վատնուած ժամանակ կը նկատենք :Ինչպէս կըսեն ոմանք<< հայերէնը ի՞նչ բանի կը ծառայէ >> Ուստի հայերէն սորուելու,խօսելու եւ դաստիարակելու համար ալ գլուխ պայթեցնելու հարկ չկայ որովհետեւ կարեւոր լեզու մը չէ եւ աշխարհիս վրայի հայ բնակչութիւնը հազիւ տասը միլիոն է եւ անոնք ալ ցրուած վիճակի մէջ են:

Ահաւասիկ այս ալ ուրիշ սխալ եւ անպատասխանատու մտայնութիւն մը, որ կը ծառայէ միայն ազգը իր լեզուի հանդէպ աւելի ծուլացնելու համար պատրուակ մը ստեղծելու :Լեզուն հաւասար է ինքնութեան : Եթէ լեզուն կորսուելու ըլլայ անոր պատկանող ազգն ալ կը կորսուի, ինքնութիւնն ալ կը ոչնչանայ:Եթէ հայերէն լեզուն անօգուտ կը նկատենք ուրեմն հայութիւնը, հայկական ինքնութիւնն ալ անօգու՞տ է որ պիտի նկատենք ու պիտի ուրանա՞նք մեր ինքնութիւնը:Ո՞րն է չափանիշը որ լեզու մը կ’արժեւորէ իբր օգտակար կամ անօգուտ: Այդ լեզուն խօսողներու թիւ՞ը արդեօք : Եթէ այս պիտի ըլլայ մեր չափանիշը աշխարհիս վրայ կը գտնուին շատ մը լեզուներ որոնք կը խօսուին նուազ բազմութիւն ունեցող ժողովուրդներու կողմէ:Աշխարհիս վրայ կը գտնուին երկիրներ որոնց բնակչութեան թիւը աշխարհիս վրայի հայութենէ աւելի քիչ է:Կրնաք ըսել թէ << այո ' , բայց անոնք կապրին իրենց երկիրին մէջ ուստի շատ աւելի թիւրին է իր երկրին մէջ պահել մայրենի լեզուն քան թէ աշխարհիս վրայ ցրուած վիճակի մէջ >> :Ասոր մէջ ալ տարակոյսներ ունիմ, որովհետեւ եթէ այդպէս ըլլար ուրեմն Հայաստանի մէջ հայերէն լեզուն ապահով վիճակի մէջ պէտք էր ըլլար ու այլասերումի ոչ մէկ վտանգի մէջ պիտի չըլլար մեր մայրենին:Բայց դժբախտաբար կացութիւնը մեզ ընդհակառակը կը ցուցնէ:Հայկական հեռատեսիլի կայաններու յայտագիրերու մէջ գործածուած ռուսերէն բառերը օր է օր աւելի շատ տեղ կը գրաւեն: Հիմա կայ նաեւ օտարալեզու վարժարաններուն սպառնալիքը հայերէնի նկատմամբ:

Ըստ իս հարցը գիտակցութեան, պատասխանատուութեան, յարգանքի եւ զոհողութիւն ընելու հարց է:Պէտք է գիտակցութիւնը ունենանք որ մենք հայ ենք եւ մեր մայրենի լեզուն հայերէն է եւ լեզու մըն է որ օր է օր կը կորսուի ու մեզմէ զատ ոչ ոք չի կրնար փրկել զայն: Ի յարգանք մեր պապերուն , մեր պատմութեան,մեր հարուստ մշակոյթին պէտք է որ մենք մեզ պատասխանատու զգանք մեր լեզվի նկատմամբ ու զոհողութիւն ընենք որպէսզի պահպանենք մեր լեզուն:

Վերջին հաշուով մեր տառապալից ազգին մայրենի լեզուն ալ տակաւին կը շարունակէ իր տառապանքին եւ ապագան մեր լեզուին համար խոստումնալից չէ ոչ սփիւռքի ոչ ալ մեր հայրենիքի մէջ:


Օշին Էլակէօզ
Պոլիս - 16 Օգոստոս 2011